Dede Korkut: Hangi Baskı Kime Uygun?
Kısa cevap
Hikâyeleri okumak istiyorsanız Sadettin Özçelik'in hazırladığı Dede Korkut (216 sayfa) yeterlidir. Dede Korkut'la ilgili bütün metinleri bir arada görmek isteyen için Necati Demir'in Dede Korkut Destanı (428 sayfa) en kapsamlı seçenektir. 2019'da tanıtılan üçüncü nüshayı merak ediyorsanız Metin Ekici'nin Türkistan / Türkmen Sahra Nüshası baskısına bakın.
Önce bilinmesi gerekenler
Dede Korkut Kitabı, Oğuz Türklerinin destani hikâyelerini bir araya getirir. Uzun süre iki yazması biliniyordu: on iki hikâye (boy) içeren Dresden nüshası ve altı hikâye içeren Vatikan nüshası. 2019'da üçüncü bir yazma tanıtıldı; içinde daha önce bilinmeyen bir boy da var. Fuat Köprülü'nün sözü meşhurdur: "Bütün Türk edebiyatını terazinin bir gözüne, Dede Korkut'u öbür gözüne koysanız, yine Dede Korkut ağır basar."
Baskılar arasındaki fark şuradan doğar: hangi nüshaya dayandığı, metnin ne kadar sadeleştirildiği ve yanında inceleme, sözlük ya da ek metin bulunup bulunmadığı.
Baskılar
| Kitap | Hazırlayan | Sayfa | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Dede Korkut | Sadettin Özçelik | 216 | Hikâyeleri okumak isteyen genel okur, öğrenci |
| Dede Korkut Destanı | Necati Demir | 428 | Bütün Dede Korkut metinlerini bir arada isteyen okur ve araştırmacı |
| Dede Korkut Kitabı Türkistan / Türkmen Sahra Nüshası | Metin Ekici | 224 | Üçüncü nüshayı ve yeni boyu okumak isteyenler |
| Dede Korkut Destanı'nın Türkmenistan Boyları | Necati Demir | 256 | Türkmenistan'da derlenen 14 boyu görmek isteyenler |
Necati Demir'in çalışması, Dresden ve Vatikan nüshalarının yanında başka kaynaklardaki Dede Korkut bölümlerini de ilk kez bir araya getirir: Reşideddin Oğuznamesi, Bayatî'nin Câm-ı Cem-âyin'i, Oğuzname'nin Kazan nüshası ve Topkapı Sarayı'ndaki yazma.
Hikâyeleri okuduktan sonra: inceleme kitapları
- Dede Korkut Oğuznameleri, Fuzuli Bayat (176 sayfa). Hikâyelerin ardındaki kültürel kodları inceler.
- Mitten Yazıya veya Gizli Dede Korkut, Kamal Abdulla (360 sayfa). Metnin mitolojik katmanlarını arayan, Azerbaycan'da geniş ilgi görmüş çalışma.
- Dede Korkut Kitabı'nın Poetikasına Giriş, Kamal Abdulla (269 sayfa).
- Açık Kitap: Dede Korkut, Kamran Aliyev (152 sayfa). "Gizli Dede Korkut" yorumuna karşı görüş.
Sık sorulan sorular
Lise öğrencisi için hangisi?
Sadettin Özçelik'in Dede Korkut'u: tek ciltte hikâyeler, 216 sayfa.
Dede Korkut'ta kaç hikâye var?
Dresden nüshasında on iki, Vatikan nüshasında altı. Üçüncü nüsha yeni bir boy ekledi; Türkmenistan'da sözlü gelenekten derlenen boylar ayrıca yayımlandı.
Aynı destan geleneğinden başka ne okuyabilirim?
Oğuz Kağan Destanı ve Bozkurt ve Ergenekon Destanı (ikisi de Necati Demir), genel bakış için İslamiyet Öncesi Türk Destanları (Saim Sakaoğlu, Ali Duymaz).