Nâmık Kemal ve Abdülhak Hâmid

Nâmık Kemal’in, büyük bir kısmı aile fertleri tarafından muhafaza edilen, bir kısmı çeşitli ellerde bulunan mektupları yıllar önce Türk Tarih Kurumu tarafından satın alınmıştır. Türk kültür hayatının yorulmak bilmez kalemi merhum Fevziye Abdullah Tansel otuz yıla yakın bir süre bu mektuplar üzerinde çalışmak suretiyle, bunları kronolojik sıraya koyarak, açıklamalı ve tenkitli bir şekilde Nâmık Kemal’in Hususi Mektupları adıyla dört büyük cilt hâlinde yayımlamıştır.

Tanzimat edebiyatının başlıca simalarından Nâmık Kemal ile Abdülhak Hâmid, yaşadıkları devrin baskısı, şahsiyet sahibi kimseleri ezme siyaseti yüzünden İstanbul’dan uzaklaştırılmış; biri Midilli, Rodos ve Sakız’da mutasarrıflık, diğeri Paris, Golos, Poti, Bombay vs. yerlerde sefaret kâtipliği bahanesiyle şeklen memur, hakikatte sürgün olarak, ömrünün en verimli yıllarını maddi, manevi türlü ızdıraplara gömülerek geçirmiştir. İlk baskısı 1949 yılında yapılan elinizdeki kitapta, ömürleri boyunca ancak iki defa, o da, ilki bir buçuk saat, ikincisi altı dakika kadar görüşme fırsatı bulabilen yenileşme dönemi Türk edebiyatının önde gelen bu iki isminin, bir kısım mektupları ele alınmak suretiyle, maddi-manevi, şahsi ve edebî hemen her yönüyle karşılıklı ilişkileri; özellikle Nâmık Kemal’in vatani şiirler yazması hususunda Hâmid’i teşvik etmesi ve çeşitli örneklerle birbirlerine etkileri ortaya konulmuştur.