Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, 85 yıllık hayatına başta roman olmak üzere hikâye, tiyatro, mensur şiir gibi pek çok edebî eser sığdırırken aynı zamanda Türk basın, siyaset ve diplomasi tarihinin de en önemli simalarından biri olur. Farklı kimlikleri bir arada taşımak zorunda kalan Karaosmanoğlu, yazarlık hayatının başından itibaren Türk modernleşmesinin en büyük kırılmalarına yakinen şahitlik eder. Altı yaşına kadar saray şartlarında büyüyüp sonrasında Anadolu’ya gelen, Meşrutiyet’i takip eden günlerde sanatçı aristokratlığını benimserken savaş yıllarında kalemini sosyal ve siyasal meseleler için kullanan, yeni rejimin kabul edildiği ve inkılapların hızla hayata geçirildiği dönemde iktidara en yakın pozisyondayken romanlarında değişimin tedbirli ilerlemesi gerektiğini savunan, inkılabın koyu savunuculuğunu yaptığı dönemde kendisini bir anda Tiran’da diplomat olarak bulan, gazetede Demokrat Parti’ye en sert eleştirileri sıralarken siyasi hatıralarında İnönü’yle hesaplaşan Yakup Kadri’nin hayatı büyük çatışmalar içerisinde geçer. Dolayısıyla tıpkı Türk modernleşmesinin karakteristiği gibi Yakup Kadri’nin de olmak istediği ile olması gerekenin trajik çıkmazında sıkışıp kaldığı anlaşılır. Bu çerçevede “İnkılapçı-Muhafazakâr” olarak nitelendirebileceğimiz Yakup Kadri’yi okumak, bir yönüyle Türk modernleşmesinin panoramasını sunar.

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun hayatını kronolojik bir seyirde ele alan bu çalışma, Türk modernleşmesinin 19. yüzyılın sonundan 1970’lere kadarki kırılma anları dikkate alınarak tasnif edildi. II. Meşrutiyet’ten itibaren vefatına kadar çeşitli gazete ve dergilerde farklı türlerde yazılar kaleme alan Yakup Kadri’nin düşünce ve sanat dünyasını tarihsel süreçte inceleyebilmek için süreli yayınlardaki yazılarına odaklanıldı; kitaplaşmış eserleri de tarihsel seyre uygun olarak değerlendirildi. Yazarın özel hayatına dair gelişmeler de hatıralar ve mektuplardan hareketle kronolojiye dahil edildi.